هر سال با نزدیک شدن به فصل ثبتنام مدارس، یکی از پرسشهای تکراری خانوادهها دوباره مطرح میشود؛ مدرسه تا کجا میتواند برای تأمین هزینههای خود از والدین کمک بگیرد و از چه نقطهای این کمک، از یک مشارکت داوطلبانه به «شهریه پنهان» تبدیل میشود؟
در حالی که مدارس دولتی برای ثبتنام دانشآموزان ملزم به رعایت مقررات مربوط و عدم دریافت وجه هستند، مشکلات مالی مدارس و افزایش هزینههای جاری، موضوع مشارکت خانوادهها را به یکی از چالشهای همیشگی نظام آموزشی تبدیل کرده است.
از یک سو، مدیران مدارس از ناکافی بودن سرانههای آموزشی و افزایش هزینههای اداره مدرسه سخن میگویند و از سوی دیگر، خانوادهها نگرانند که کمکهای به ظاهر اختیاری، در عمل به هزینهای اجباری برای ثبتنام، دریافت کارنامه یا برخورداری از خدمات مدرسه تبدیل شود.
در چنین شرایطی، داود محمدیفام، مدیر آموزشوپرورش ملارد، در گفتگو با خبرنگار مهر، بار دیگر بر ممنوعیت دریافت وجه اجباری از والدین تأکید کرده و افزود: مدارس حق ندارند پرداخت پول را به ثبتنام دانشآموزان یا تحویل کارنامه آنها گره بزنند.
وقتی «کمک» از حالت داوطلبانه خارج میشود
موضوع دریافت وجه از والدین در مدارس، تنها به اصل پرداخت پول محدود نمیشود؛ مسئله اصلی، اجباری یا اختیاری بودن آن و همچنین نحوه هزینهکرد مبالغ دریافتی است.
بر اساس توضیحات مدیر آموزشوپرورش ملارد، اگر خانوادهای تمایل داشته باشد برای بهبود شرایط مدرسه یا تأمین نیازهای آموزشی دانشآموزان کمک کند، این مشارکت باید کاملاً داوطلبانه باشد و مدرسه نیز نباید آن را به عنوان شرطی برای ارائه خدمات آموزشی مطرح کند.
محمدیفام تأکید کرده است، که هیچ مدرسهای نباید به والدین اعلام کند که بدون پرداخت مبلغ مشخصی امکان ثبتنام فرزندشان وجود ندارد یا تحویل کارنامه منوط به تسویه حساب مالی است.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که در برخی موارد، خانوادهها ممکن است، به دلیل نگرانی از آینده تحصیلی فرزندشان، پرداخت مبالغی را که در ظاهر اختیاری است، عملاً اجباری تلقی کنند، در چنین شرایطی، تفاوت میان «مشارکت خانواده» و «دریافت وجه اجباری» میتواند برای والدین چندان روشن نباشد.
مدارس با هزینههایی که هر روز بیشتر میشوند
در سوی دیگر این ماجرا، مدیران مدارس نیز با واقعیتی روبهرو هستند که نمیتوان آن را نادیده گرفت؛ هزینه اداره یک مدرسه در سالهای اخیر افزایش پیدا کرده و بسیاری از مدارس برای تأمین هزینههای جاری خود با محدودیت منابع مواجهاند.
محمدیفام نیز با اشاره به همین مسئله گفت: سرانههای آموزشی پاسخگوی نیازهای واقعی مدارس نیست و افزایش هزینه اقلامی مانند کاغذ، تجهیزات و خدمات مصرفی، اداره روزمره مدارس را دشوار کرده است.
